Дьокуускай куорат биир биллэр улахан супермаркетыгар киэһэ ахсын үгүс дьон-сэргэ тоҕуоруһар, үгэнниир кэмэ. Касса аппараатын тохтоло суох «пиип-пиип» диэн чуҥкук тыаһа мэйиини хайа быһардыы иһиллэр. Сүүрбэ икки саастаах Айталыына, күнү быһа атаҕар туран иэдэһэ тэтэрбит, хараҕын уота уостубут кыыс, сылайбытын биллэрбэккэ араас дьон атыыласпыт табаарын бииртэн биир тутан каассаҕа охсор.… Кини илиитин нөҥүө күҥҥэ тыһыынчанан солкуобай сыаналаах ас-үөл, араас табаар эгэлгэтэ ааһар: ким эрэ сыаналаах шампанскай, ким эрэ ураты амтаннаах Дубай сакалаата, ким эрэ бырааһынньыкка бэлэмнэнэн араас омук аһын талан атыылаһар. Оттон Айталыына бүгүн киэһэ үлэтин кэнниттэн  килиэп аҥаарын, чэпчэки сыаналаах мокоруону, тетрапакет үүтү эрэ ылар кыахтаах. Сүүрбэ икки саас. Бу сааһы суруйааччылар «көмүс саас», «олох саамай сибэккилиир кэмэ» диэн хоһуйаллар. Ол эрээри, Айталыына олоҕо хоһооҥҥо хоһуйуллар поэзия, ырыа курдук буолбатах, күннээҕи дьиҥнээх  эриирдээх-мускуурдаах тохтоло суох эргийэ турар олохтон турар. Кини сүрүн кыһалҕата, түүлүгэр кытта киирэр моһуога — үп-харчы тиийбэтэ. Айталыына харчыта суоҕуттан, кырыымчыгыттан кэмсинэр, сороҕор кыбыстар даҕаны… Атыттарга курдук күүтүүлээх хамнас түһэр күнэ киниэхэ бырааһынньык курдук түгэн буолбатах, хата, төттөрүтүн, санаатын түһэрэр күҥҥэ кубулуйар. Төлөпүөнүгэр хамнас түспүтүн туһунан смс-иһитиннэрии кэлээтин кытта, ол харчы тарбаҕын быыһынан уу курдук сүүрэн, ханна барара-кэлэрэ биллэр. Бастакынан, куорат кытыытыгар, кыра, сөрүүн хоһун арендатын төлүүр. Дьиэлээх хаһаайка обургу хаһан да кэтэспэт, хойутатары туох да диэбитин иһин сөбүлээбэт. Ол кэнниттэн оптуобус каартатыгар харчы угар, онто суох хайдах үлэтигэр тиийиэй, киэһэтин хойут дьиэтигэр төннүөй? Дьэ, ити кэннэ ордубут харчыны ый бүтүөр диэри күннээҕи аһылыгар-үөлүгэр, хаһаайыстыбаннай табаарга суоттаан, тиийэрин-тиийбэтин нэһиилэ аттаран үллэрэр. Саҥа таҥас атыылаһар, эбэтэр киинэҕэ, дьону угуйар кафеҕа барар туһунан санаа киниэхэ хаһан да киирбэт, ол киниэхэ ыраах, сыаната биллибэт ыра, туолбат баҕа санаата буолар. Киэһэ үлэтиттэн сылайан-элэйэн, тоҥон-хатан, дьонунан туолбут салгына суох оптуобуска эриллэн-мускуллан дьиэтигэр кэлэр. Итии чэй куттан, кыра хоһун иһигэр соҕотохсуйан олорон, биир баар суох саамай аралдьытар тэрилин — төлөпүөнүн ылар. Социальнай ситимнэри арыйда да, хараҕар атын, толору «дьоллоох» атын эйгэҕэ түһэр. Социальнай ситимнэр ленталара биир кэм эмиэ килэбэчигэс, дьоллоох олохтоох дьонунан ыыра туолбут. Бииргэ үөрэммит, саастыыта кыргыттар, уолаттар олохторо туох да кэрэ көстүүлээх «бырааһынньык» курдук. Биирэ Дубайга дуу, Таилаҥҥа дуу күөх байҕал кытылыгар кумахха сынньана сытар хартыынатын угар. Иккиһэ саҥа, сыаналаах массыына атыыласпытынан үөрүүтүн кытта үллэстэр. Үсүһэ дьонугар, төрөппүттэригэр үбүлүөйдэригэр бриллианнаах ытарҕа эбэтэр сылаас дойдуга путевка бэлэхтиир видеотун таһаарар. Бренд буолбут таҥастар, аатырбыт эрэстэрээннэргэ дьикти бүлүүдэлэр, күн аайы туох эрэ саҥаны, кэрэни арыйыы… Айталыына итини барытын көрөн олорон, чэйэ сойон, хараҕа ууланыар диэри одуулаһар. Дууһатын түгэҕэр эмиэ бу күн ыарахан, баттыгастаах санаа үөскүүр. Кини бүгүн 12 чаас туран үлэлээтэ, биир да мүнүүтэ мээнэ олорбото, дьон араас майгытын-сигилитин тулуйда, ол эрээри киниэхэ сарсыҥҥы күнүгэр чэй уонна килиэп эрэ баар. Оттон бу дьон… Хайдах? Тоҕо? «Мин тугу сыыһа гынабын?» — диэн ыйытыы Айталыына мэйиитигэр сүүс төгүл хатыланар. Бу ыйытыы кинини утутар уутун куоттарар, бэйэтигэр эрэлин суурайар. Кини төбөтүгэр араас санаалар охсуһаллар. «Бээрэ, оччотугар, баҕар, мин сүрэҕэ суохпун дуу? Суох, мин хара сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри үлэлиибин. Эбэтэр ити ситиһиилээх дьон иккилии-үстүү сиргэ үлэлииллэрэ дуу? Ол гынан, утуйар ууларын умнан, күнү-түүнү быһа үлэлээннэр итинник олороллоро буолуо дуо?» — диэн бэйэтин уоскутуна сатыыр. Ол эрээри, кини билэр: чааһынай солуоннарга сылдьар, күнүс кафеларга олорор дьон үс сиргэ хара көлөһүннэрин ыһа-тоҕо үлэлээбэттэрэ чахчы. «Ама, кинилэр бары баай төрөппүттэрдээхтэр, эбэтэр аймахтара көмөлөһөллөр дуу?» — диэн Айталыына салгыы толкуйдуур. Бу санааттан киниэхэ өссө ыарахан буолар. Айталыына төрөппүттэрэ ыраах хоту улууска олороллор. Ийэтэ оскуолаҕа муоста сууйар, аҕата харабыл. Кинилэр хамнастара бэйэлэрин олохторун салҕанарга, кыра быраатын аһатарга иннэ-кэннэ ханна барара чуолкай биллэр. Айталыына куоракка үөрэнэ, үлэлии кэлэригэр «дьоммор көмөлөһүөм, бэйэм атахпар хайаатар да туруом» диэн үрдүк санаалаах кэлбитэ. Оттон билигин дьонугар харчы ыытыах кэриэтэ, бэйэтэ аччыктаабат туһуттан күн ахсын охсуһар. Төрөппүттэриттэн харчы көрдүүрүн кини саатар, кыбыстар. Социальнай ситимнэр дьон олоҕун үтүө, килэбэчигэс эрэ өттүн көрдөрөллөрүн Айталыына өйдүүрүн өйдүүр эрээри, эдэр сүрэх баҕата, тэҥнэбилэ барытын баһыйар. Тоҕо сорохторго олох чэпчэкитик бэриллэрий? Тоҕо сорохтор кэрэни, сыананы аахпакка эрэ баҕарбыттарын атыылаһан ылалларый? Оттон кини курдук, судургу, көнө майгылаах үлэһит дьон тоҕо үйэлэрин тухары «аренда — оптуобус — ас» диэн тохтоло суох эргиир муҥунан мөхсөллөрүй? Ама, ити касса аппараатын тыаһа кини бүттүүн олоҕун батыһар мелодията буолан хаалыа дуо? Айталыына хараҕын уута уутуйан кэлэрин нэһиилэ туттунар. Кини маннык олоҕу баҕарбатаҕа. Кини үрдүк үөрэххэ киириэн, дьон туһанар идэтин баһылыан, дьонугар дьиэ тутан биэриэн баҕарара. Оттон билигин ити баҕа санаалара кыра хоһун муннугар, туттуллубат буолбут оонньуур курдук, быылыйан сыталлар. Түүн оройо буолар. Смартфон экранын уота умуллар. Айталыына сытан эрэ санаатын түмэр. «Сарсын эмиэ саҥа күн. Баҕар, ити барыта кэмнээх-кэрдиилээх олох тургутуута буолуо. Баҕар, кинилэр олохторо — кинилэр суоллара, оттон мин олоҕум — мин бэйэм дьылҕам», — диэн бэйэтигэр чуумпутук этэр. Арай социальнай ситимнэргэ баар дьон иэс-күүс бөҕөтүгэр, кирэдьииккэ киирэн олороллоро буолуо диэн санаа эмиэ кылам гынар, ол эрээри онтон дууһата чэпчээбэт. Кини төбөтүн сыттыгар уурар. Сарсын сарсыарда алта чааска будильник эмиэ чугдаарыа. Оптуобус, дьон үтүрүйүүтэ уонна касса аппараатын билэр тыаһа кинини кэтэһэллэр. Ол эрээри иһин түгэҕэр, кыратык да буоллар, эрэл кыыма саҕар — хаһан эрэ ити хатылана турар олоҕу тоҕо көтөн тахсар кыах көстүөҕэ, хаһан эрэ кини олоҕор эмиэ сырдык күн тахсыаҕа. Ол иһин, хамсаныахха наада. Үлэлиэххэ, тулуйуохха! Айталыына утуйар уутугар киирэр. Оттон түннүк нөҥүө Дьокуускай куорат тымныы түүнэ бүрүүкүүр, хас биирдии түннүк кэннигэр кини курдук, бэйэтин ыйытыыларыгар хоруй көрдүүр, олоҕун оҥосто сатыыр тыһыынчанан дьон олорорун туһунан куорат тугу билиэ баарай… Сайдам
edersaas.ru сайтан