Түннүгүнэн бытархай, сиигирбит ардах сипсиэрэ кэриэтэ таммалыыр. Сайын ортото буоллар да, күн-дьыл былыргылыы быйаҥнык саймаархай, халлаан сир ийэҕэ сиигинэн-сүмэһининэн угуттуур. Ол таммахтар аайы от-мас өҥө тупсан, сир симэҕэ чэлгийэн, айылҕа барахсан тыына кэҥээн кэлэр. Дьиэ иһэ сылаас, билиитэҕэ алаадьы арыыга сырдьыгыныыр,  эргэ чаһы “тик-так” диэн олох быстыбат кэрчигин кээмэйдиир. Алтан өҥнөөх хаптаһын остуолга, ийэм, Аана, алаадьы буһарар. Кини илиилэрэ, үйэ аҥаарыттан ордук үлэнэн кытааппыт, ол эрээри син биир нарын, сымнаҕас хамсаныылара миэхэ оҕо сааспын санатар. Хас биирдии алаадьытын эргитэригэр, мин харахпар оҕо сылдьан сүүрэн кэлэн, итии алаадьыны үрэ-үрэ сиэри, үүттээх чэйи кытта ийэм остуоруйатын истэрим көстөн ааһар. Бу алаадьы амтана – оҕо саас амтана, ийэ тапталын, дьиэ сылааһын амтана. Арай, ийэ уйатын, дьоллоох түгэн чуумпутун, төлөпүөн тыаһа алдьатта. Дойдубутуттан, аҕам түөлбэлээбит алааһыттан, быраатым Дьууруй, эрийэр. Ийэм хобордоохтон алаадьытын ороон, илиитин сотто-сотто, төлөпүөнү ыксаабыттыы ылла. «Алло, Дьууруй, дорообо. Хайа, туох сонун?» — диэтэ кини, куолаһыгар эйэҕэс мичээрэ биллэр. Ол эрээри, трубкаттан иһиллэр куолас оннук эйэҕэһэ суох быһыылаах. Дьууруй, от үлэтин үгэнигэр сылдьар киһи, куолаһа арыычча кыыһырыылаах, туохтан эрэ туолбатахтыы иһиллэр. «Ийээ, дорообо. Хайа, Уйбаан оҕолоро кэлэллэр дуо? От үлэтэ бүтэн эрэр дии! Мин соҕотоҕун хаалыах курдукпун. Ас-үөл ылан бэлэмнээтигит дуо? Бүгүн киэһэ таксыыга уган, ыыта сатааҥ эрэ». Ийэм хараҕар арыычча долгуйуу, кыратык мунчаарыы да баар буолла. Кини биһиги икки ардыбытыгар хаһан да хайалара да өһүргэммэтин, санаалара түспэтин туһугар сүрэҕинэн-быарынан ыалдьар. «Уолум, Уйбаан кыратык харгыстаммыт, — диэтэ кини сымнаҕастык, кими да буруйдаабаттыы. – Уола устудьуон, үөрэҕин төлөбүрүгэр харчыта кыра тиийбэт үһү. Онон Уйбаан биир-икки нэдиэлэ хамнастаах эбии үлэҕэ тахсыбыт. Оҕолору соҕотохтуу ыытартан толлор, онон бэйэтэ арыаллыа, аҕыйах хонугунан». Дьууруй саҥата өссө кыыһырыылаах, өһүргэммиттии буолла. «Хайдах оннугуй?! Мин манна сыл аайы эһиги тускутугар оттуубун, эһиги сылгыларгытын көрөбүн-истэбин! Онтон кини, куорат киһитэ, бэйэтин эрэ олоҕун саныыр! Сылгыларгын аны көрбөппүн! Кыһын этинэн көмөлөһүөм диэн эрэнээйэҕит!» Бу тыллар киһи сүрэҕин бааһырдаллар. Ийэм хараҕын симэн, дириҥник тыынан ылла. Кини, түөрт уоннаах уолаттарын икки ардыларыгар, хайалара да кэбирээбэтин диэн, өйүнэн-санаатынан сүрдээх улахан, киэҥ көҕүстээх буолуохтаах. Кини бу тыллартан куттаммат, өһүргэммэт. Кини өйдүүр. Дьууруй сылайбытын, соҕотохсуйбутун, көмө кэтэспитин… «Дьууруй, уоскуй эрэ, — диэтэ ийэм, куолаһыгар ийэлии истиҥ, уоскутар, аһынар иэйии баар. – Уйбаан эһигини умнубата, кини эмиэ эһиги курдук оҕолорун туһугар сүүрэр-көтөр. Уола үөрэнэн, киһи-хара буоллаҕына, эһиэхэ, таайыгар, махтаныа, көмөлөһүө. Бары бэйэбит олохпутугар эппиэтинэстээхпит, эбээһинэстээхпит. Эн манна, дойдуга, аҕаҥ түөлбэтин тутан олороҕун, ол иһин эйиэхэ махталбыт муҥура суох. Оттон Уйбаан, куоракка, оҕолорун атахтарыгар туруорар иэстээх. Олохпут атын да буоллар, биһиги биир хааннаахпыт, биир силистээхпит. Өйдөһүөхтээхпит». Ийэм куолаһа аптаах курдук. Дьууруй уоскуйан, саҥата сымнаан барда. «Ээ, сөп, өйдөөтүм. Сылайан, кыратык тылбыттан таҕыстым быһыылаах», — диэтэ кини, буруйдаммыттыы. «Чэ сөп, үлэ үөһүгэр сылдьар киһиэхэ оннук буолааччы. Оттон ас-үөл бэлэм. Уйбаан тиийдэҕинэ, барытын тиэйэн ыытыахпыт. Эн күүс-көмө буола сырыт. Биһиги эйигинниин бииргэбит», — ийэм ити тыллара Дьууруй сүрэҕэр эрэли, күүһү киллэрбиттэрэ чахчы. Төлөпүөнүн ууран баран, ийэм өр турда. Түннүгүнэн ардаҕы одуулаан, дириҥ санааҕа түстэ. Киниэхэ, түөрт уоннарын ааспыт, бэйэлэрэ ыал буолан, оҕо-уруу тэнитэн олорор уолаттарыгар, син биир кыра оҕолорун курдук сыһыаннаһар. Кинилэр икки ардыларыгар сылдьан, өйдөспөт буолуу үөскээбэтин, иирсээн тахсыбатын, убай-бырааттыы сыһыан «алдьамматын» туһугар, кини – муударай сүбэһит, күүс-көмө буолар тирэх, быстыбат ситими олохтуур күргэ. Ол олорон мин өйдөөтүм. Биһиги, улахан дьон, бэйэбит олохпутунан олорор, бэйэбит быһаарыныы ылынар курдукпут. Ол эрээри, хас биирдии хардыыбытыгар, ийэбит алгыһа, сүбэтэ-амата, биллибэккэ да буоллар, арыаллыы сылдьар. Кини баар буолан, биһиги, икки аҥыы олохтоох убайдыы-бырааттыылар, биир ситимнээхпит. Кини баар буолан, биһиги оҕо сааспыт сылаас өйдөбүлэ сүппэт. Кини алаадьытын амтана – биһиги биир буоларбыт, биир төрүттээхпит бэлиэтэ. Ийэ баар кэмигэр, биһиги хаһан да соҕотох буолбаппыт. Кини таптала, хаххата-көмүскэлэ биһигини куруук бүрүүкүү сылдьар. Ол таптал, ол сылаас, биһиэхэ күүс-уох биэрэр, олох ыарахаттарын туоруурга көмөлөһөр. Ийэ баар кэмин сыаналааҥ. Кини сылаас тылын, мындыр сүбэтин, истиҥ мичээрин хас биирдии түгэнин сүрэххитигэр иҥэриниҥ. Тоҕо диэтэххэ, ийэ диэн олох биэрэр саамай улахан бэлэҕэ. Онтон ордук сыаналаах, онтон ордук күндү туох да суох. Сайдам
edersaas.ru сайтан